Σφυρίζοντας κόντρα στα στερεότυπα: Η Έλενα Κωσταμένα μιλά για τον δικό της αγώνα μέσα κι έξω από τα γήπεδα
Η Έλενα Κωσταμένα ξέρει καλά τι σημαίνει να βρίσκεσαι σε έναν χώρο που δεν σε περιμένει. Ως πρώην διαιτητής και προπονήτρια ποδοσφαίρου στα Χανιά, αλλά και ως εκπαιδευτικός στον απαιτητικό κλάδο των ηλεκτρολόγων μηχανικών, έμαθε να λειτουργεί με πειθαρχία, αντοχή και αυτοπεποίθηση – αρετές που συχνά της ζητήθηκαν… επί δύο. Το ποδόσφαιρο, όπως και ο χώρος των θετικών επιστημών, παραμένει ένα περιβάλλον που δοκιμάζει τα όρια των ανθρώπων.
Για την Έλενα, όμως, αυτό δεν αποτέλεσε εμπόδιο. Το είδε σαν πρόκληση – σαν πεδίο όπου η αφοσίωση, η επαγγελματική συνέπεια και η ετοιμότητα μετρούν περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Είτε πρόκειται για ένα απαιτητικό μάθημα ηλεκτρολογίας, είτε για έναν αγώνα σε ένα γήπεδο γεμάτο ένταση, οι αρχές είναι οι ίδιες: συγκέντρωση, καθαρή κρίση και ισότιμη στάση απέναντι στους ανθρώπους.
Η καθημερινότητά της κινείται ανάμεσα στη μετάδοση γνώσης και τη διαχείριση καταστάσεων που απαιτούν ψυχραιμία, τεχνική σκέψη και πρακτική ικανότητα. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στο Mirrorsports.gr, η Έλενα μιλά για το ξεκίνημα και τη διαδρομή της στο ποδόσφαιρο και για τη σημασία της συνέπειας σε έναν κόσμο που αλλάζει – ευτυχώς- χωρίς να ζητά πια εξηγήσεις για το ποιος “ανήκει” πού.
Συνέντευξη: Μαρία Κλουβιδάκη
Πώς αποφάσισες να ασχοληθείς με τη διαιτησία;
«Υπηρετούσα ως εκπαιδευτικός στην Κω είχα αναλάβει ένα πρόγραμμα, στο γυμνάσιο που σχετιζόταν με ψυχολογία και αθλοπαιδιές. Εκεί συναναστράφηκα με μία ακαδημία ποδοσφαίρου και μου πρότειναν να ασχοληθώ πρώτη φορά με ακαδημία ποδοσφαίρου, με είδε ο γυμναστής της ακαδημίας και μου είπε ότι θα μπορούσα να αναλάβω τα μικρά παιδιά (ηλικίας μέχρι 5 ετών) τα ‘’bambini’’. Έτσι, ξεκίνησε η επαφή με το ποδόσφαιρο, η τεχνική του ποδοσφαίρου στα μικρά παιδάκια δεν ήταν προτεραιότητα όσο η επαφή με την μπάλα, η κοινωνικοποίηση και ο παιδαγωγικός χαρακτήρας. Τη δεύτερη φορά που συνέχισα τη συνεργασία μου με την ακαδημία, γινόταν για πρώτη φορά, στα Δωδεκάνησα η σχολή διαιτησίας στην Κω, οπότε πάλι o ίδιος γυμναστής μου πρότεινε να την παρακολουθήσω για να μπορώ να φανώ χρήσιμη στους κανόνες και στα μεγαλύτερα παιδιά. Μετά τη σχολή κόλλησα το ‘’μικρόβιο’’ και άρχισα να ασχολούμαι ενεργά ως βοηθός διαιτητή στο ποδόσφαιρο και αυτός ο κύκλος κράτησε 10 χρόνια».
Πώς ασχολήθηκες με την προπονητική;
«Αφού έκλεισε ο κύκλος της διαιτησίας και γνωρίζοντας τον σύζυγο μου στο γήπεδο (σ.σ. τον Στέλιο Κουκουδάκη) είδα την πλευρά του ποδοσφαίρου από την προπονητική οπτική. Έτσι, σκέφτηκα ότι ίσως θα μπορούσα να φανώ χρήσιμη και από αυτή την πλευρά στο ποδόσφαιρο. Ήρθα σε επαφή με τον τεχνικό διευθυντή της ακαδημίας Σούδας τον κύριο Τζατζιμάκη, με τον οποίο οι απόψεις μας ταιριάζουν πάρα πολύ όσον αφορά την εξέλιξη του ποδοσφαίρου και πώς μπορούμε να το κάνουμε πιο οικείο στο γυναικείο φύλο. Η ιδέα ήταν πέρυσι να ξεκινήσουμε ένα τμήμα κοριτσιών που δεν είχε η ακαδημία μέχρι τότε, με προπονητικό team εμένα ως προσέγγιση, πάλι με έμφαση στον παιδαγωγικό χαρακτήρα. Να προσεγγίσουμε ένα άθλημα ανδροκρατούμενο στο γυναικείο φύλο. Χρειαζόμασταν έναν μεσάζοντα, και έκανα εγώ τον μεσάζοντα και με βοήθεια τεχνική ποδοσφαίρου, από τον σύζυγο μου. Ξεκινήσαμε το τμήμα κοριτσιών στη Σούδα το οποίο εγώ δυστυχώς δε μπορούσα φέτος να το αναλάβω λόγω υποχρεώσεων με το σχολείο όπου εργάζομαι. Από ό,τι όμως βλέπω επειδή πηγαίνω στο γήπεδο, έχει αυξηθεί πολύ ο αριθμός των κοριτσιών και το αγωνιστικό επίπεδο έχει ανέβει. Θέλω να σου πω ότι φιλοδοξώ το ποδόσφαιρο γυναικών (και η γυναίκα στον ποδοσφαιρικό χώρο γενικότερα) να αποκτήσει αντίστοιχη αίγλη και εκτίμηση με το ποδόσφαιρο».
Σκέφτεσαι τον επόμενο χρόνο να συνεχίσεις ως προπονήτρια;
«Επειδή είμαι και των τυπικών προσόντων, από τη στιγμή που αποφάσισα να ασχοληθώ με το προπονητικό κομμάτι, δεν θα το ‘’συγχωρούσα’’ στον εαυτό μου να μην έχω και τα απαραίτητα εφόδια και τυπικά και ουσιαστικά, οπότε όταν έγινε η σχολή προπονητικής του διπλώματος UEFA C Χανιά-Ρέθυμνο, δήλωσα συμμετοχή και την ολοκλήρωσα με επιτυχία οπότε πλέον θεωρούμαι διπλωματούχος προπονήτρια».
Πώς αποφάσισες να αφήσεις τη διαιτησία και να πας στην προπονητική;
«Η διαιτησία είναι μικρόβιο, μέσα μου οριστικά δεν την έχω αφήσει καθόλου. Δεν υπήρχε για μένα άλλη εξέλιξη ηλικιακά, για αυτό και την άφησα, αποκλείστηκα στις εθνικές κατηγορίες για ηλικιακούς λόγους και εφόσον δεν υπήρχε εξέλιξη, έπαψε να είναι κίνητρο για μένα. Χωρίς να θέλω να υποβαθμίσω το τοπικό πρωτάθλημα που είναι εξίσου ενδιαφέρον δεν το συζητώ, απλώς για μένα το να μην υπάρχει εξέλιξη σε κάτι δεν είναι κίνητρο για μένα, με κάνει να σκέφτομαι ότι ίσως έκλεισε ο κύκλος. Ευτυχώς για μένα πρόλαβα και αγωνίστηκα στην Γ’ εθνική των ανδρών και υπήρξα και βοηθός για πέντε χρόνια βοηθός διαιτητή στην Α’ εθνική γυναικών. Στη=ο πρωτάθλημα των γυναικών δεν υπάρχει ηλικιακό όριο, ήταν επιλογή μου να σταματήσω γιατί ένιωθα ότι άρχισα να στερώ την ευκαιρία σε κορίτσια νεότερα, εφόσον εγώ δεν μπορούσα να εξελιχθώ και στο αντρικό, ως βοηθός διαιτητή, στερούσα την ευκαιρία σε κορίτσια να πάρουν εμπειρίες. Ακόμα, ‘’ζηλεύω’’ τα παιδιά που βλέπω και είναι διαιτητές, θα ήθελα να ήμουν μαζί τους, αλλά η προπονητική είναι δύσκολο κομμάτι».
Μίλησε μας για το τμήμα μαμάδων που έχετε στην Ακαδημία της Σούδας
«Φέτος κάναμε άλλο ένα εγχείρημα, θέλω πραγματικά το γυναικείο φύλο να γνωρίσει τον χώρο του ποδοσφαίρου και κάναμε πάλι στην Ακαδημία της Σούδας, από τα Χριστούγεννα και μετά, ένα δίωρο το απόγευμα κάθε Τρίτης και κάναμε το πρόγραμμα ‘’Women’s’ walking football’’ στην ουσία είναι ένα πρόγραμμα που θέλαμε τις κηδεμόνες γένους θηλυκού που φέρνουν εκείνη την ώρα τα παιδιά για προπόνηση στο γήπεδο, να γνωρίσουν το ποδόσφαιρο να γίνουν και αυτές παίκτριες για λίγο. Με πιο κατεβασμένες ταχύτητες, στα τρεξίματα, μαθαίνουμε την τεχνική με απλά βήματα, ώστε να συμμετέχουν και εκείνες αν δε θέλουν να καθίσουν στην κερκίδες και να περιμένουν. Είναι ένα πιλοτικό πρόγραμμα έχει επιτυχία, θέλω να έχει ακόμα περισσότερη συμμετοχή και είναι μία ωραία ενέργεια και από την πλευρά της Ακαδημίας».
Πώς γνώρισες τον σύζυγο σου Έλενα;
«Εγώ ήρθα εδώ με μετάθεση από την Κω, ήμουν τρία χρόνια εδώ και δε σας κρύβω ότι σκεφτόμουν να φύγω από τα Χανιά να ζητήσω μετάθεση, έναν μήνα πριν καταθέσω την αίτηση για να φύγω από τα Χανιά, γνώρισα τον σύζυγο μου. Έτσι, έμεινα και εγώ εδώ στα Χανιά. Είμαστε ένα ζευγάρι του ποδοσφαίρου, όλα μας τα Σαββατοκύριακα, είναι αφιερωμένα στο ποδόσφαιρο, πλέον μετράμε 7 χρόνια μαζί. Ο Στέλιος με βοηθάει πολύ και μέσα από εκείνον και την μεγάλη εμπειρία του έχω μάθει και μαθαίνω πάρα πολλά, χωρίς εκείνον δε θα είχα φτάσει εδώ που είμαι σήμερα και θέλω να τον ευχαριστήσω για αυτό. Γενικά, στο ποδόσφαιρο υπάρχουν τρεις ‘’συμμετέχοντες’’ για μένα, είναι οι παίκτες, είναι οι προπονητές και είναι και οι διαιτητές, είναι οι παράγοντες για να γίνει ένας αγώνας ωραίος. Γνώρισα το ποδόσφαιρο από την οπτική της διαιτησίας, γνωρίζω το ποδόσφαιρο από την πλευρά της προπονητικής, έχω γνωρίσει το ποδόσφαιρο ερασιτεχνικά στις αλάνες ως παίκτρια όταν ήμουν μαθήτρια. Για μένα μέχρι τώρα η πιο δύσκολη οπτική, είναι η θέση του προπονητή. Οι προπονητές έχουν τον δυσκολότερο ρόλο, ένας προπονητής φέρει ευθύνη για πολλά πρώτα για την εκμάθηση του ποδοσφαίρου αν είναι στις αναπτυξιακές ηλικίες, κρίνεται από τις επιλογές του κάθε στιγμή, για το αποτέλεσμα κάθε στιγμή, οι διαιτητές κρίνονται από τις αποφάσεις τους αλλά τους δικαιολογούνται λάθη, ανθρώπινα λάθη, στους προπονητές έχω την εντύπωση ότι δεν συγχωρούνται και δεν δικαιολογούνται τα λάθη, τα περιμένουν όλα σωστά. Αυτό εισπράττω εγώ μέχρι τώρα. Είναι όμως μία πρόκληση αν αρέσει σε κάποιον το ποδόσφαιρο».